Skip to content
 

De moord op Andrea Luten: Lessons to be learned

Door Waarheidsvinder

We kennen in Nederland inmiddels nogal wat zaken die we als gerechtelijke dwaling kwalificeren. Dat zijn die zaken waarbij inmiddels gebleken is dat er onschuldigen veroordeeld zijn. Er zijn echter minstens zoveel zaken waarbij het OM alle mogelijk moeite gedaan heeft iemand veroordeeld te krijgen maar dat dit door oplettendheid van de rechter niet gelukt is. Een voorbeeld daarvan is de moord op Mariëlle de Geus in Gouda. De verdachte, een gestoorde Marokkaanse jongen, legde zelfs een gedeeltelijke bekentenis af, maar bleek uiteindelijk niets met de zaak te maken te hebben. Inmiddels is de echte dader tot in hoogste instantie veroordeeld.

De zaak Andrea Luten behoort tot dezelfde categorie, met dat verschil dat het OM na de vrijspraak van Richard Kelly door de rechtbank Assen, zelf maar afzag van hoger beroep omdat men in de gaten had dat men daarin kansloos zou zijn.

Op de site Joop.nl schreef  hoogleraar forensische psychologie Corine de Ruiter een kolom over de zaak Andrea Luten en de rol van het OM daarin. Wij willen  u deze kolom niet onthouden en met toestemming van de schrijfster volgt hij hier:

Op 10 mei 1993 werd de 15-jarige Andrea Luten uit het Drentse Ruinen vermoord.

Nu is de vermoedelijke dader, de 41-jarige Henk F. uit Hoogeveen, tegen de justitie lamp gelopen, omdat hij in verband met een ander misdrijf zijn DNA heeft moeten afstaan. Zijn DNA bleek te matchen met DNA materiaal dat op het lichaam van Andrea was aangetroffen. Na zijn arrestatie heeft de verdachte een bekentenis afgelegd, en het lijkt dus dat met deze twee bewijsmiddelen (het DNA en de bekentenis) voor het OM de weg geplaveid is naar een eenvoudige veroordeling door de rechtbank. De ouders van Andrea zijn opgelucht, en ook de Ruinense dorpsgemeenschap is verlost van jarenlange onzekerheid. Eind goed, al goed, toch?

Nou nee, niet helemaal. Want de afgelopen dagen is ook duidelijk geworden dat het maar weinig gescheeld had of ook in deze zaak was de verkeerde veroordeeld. De scoringsdrift van het OM heeft er in 2002 toe geleid dat Richard Kelly in verband met de moord op Andrea werd aangehouden. Het enige ‘bewijs’ dat het OM tegen deze man had waren verklaringen van 4 getuigen. Drie van hen beweerden dat ze Richard op de dag van het misdrijf op een plek hadden waargenomen in gesprek met Andrea. Een vierde getuige beweerde dat Richard tegen hem de moord had opgebiecht. Deze ‘getuigen’ kwamen vele jaren na de moord pas met hun verhalen op de proppen. En het OM heeft in deze zaak ook op allerlei manieren geknoeid met dit getuigenbewijs. Zo is in het vonnis van de rechtbank Assen onder andere het volgende te lezen (LJN: AE7057 van 30-08-2002):

Vrijwel alle getuigen die op de zitting zijn gehoord, zijn ook door de politie gehoord. Van die verhoren heeft de politie proces-verbaal opgemaakt. De politie heeft in de meeste gevallen niet letterlijk in het proces-verbaal weergegeven wat de getuigen hebben verklaard. Als de politie er voor kiest een verklaring niet letterlijk weer te geven, kan dit tot gevolg hebben dat hetgeen op papier komt niet geheel overeenkomstig de herinnering van de getuige is. De kans op verschillen tussen de afgelegde verklaring en de verklaring op schrift wordt nog groter, indien pas geruime tijd nadat de verklaring is afgelegd, proces-verbaal wordt opgemaakt. In deze zaak is soms zeer lange tijd verstreken (zelfs meer dan anderhalf jaar) tussen het afleggen van de verklaring en het opmaken van het proces-verbaal. Verder is het zo dat een aantal getuigen vaker dan één keer door de politie verhoord is, maar dat niet van alle verhoren afzonderlijk proces-verbaal is opgemaakt. Zo is [getuige1]. op 20 januari 2000 en op 27 oktober 2000 gehoord. Daarvan is (pas) op 8 oktober 2001 één proces-verbaal opgemaakt. Dat van twee verklaringen één proces-verbaal wordt opgemaakt heeft als belangrijk nadeel dat niet nagegaan kan worden wanneer de getuige wat verklaard heeft, waardoor bijvoorbeeld niet te achterhalen is of de verklaring is beïnvloed door berichten in de media die in de periode tussen het afleggen van de beide verklaringen zijn verspreid.’ [LJN: AE7057]

Gelukkig waren de rechters in Assen goed wakker in augustus 2002 en hebben ze zich niet ingelaten met de weinig magistratelijke werkwijze van het OM in de zaak tegen Richard Kelly. Gelukkig ook, had Richard Kelly een uitstekende advocaat, Mr. Bram Moszkowicz. Want zoals we uit de Schiedammer Parkmoord weten, kan het ook anders lopen, en kan een onschuldige veroordeeld worden.

Het OM is wijselijk niet in hoger beroep gegaan tegen de vrijspraak van Richard Kelly. Hij heeft 128 dagen onschuldig in voorarrest doorgebracht, maar zijn naam was ondanks de vrijspraak blijvend ‘besmet’. De schadevergoeding van 38.000 euro die hij bij vonnis van de Rechtbank Assen op 2 mei 2003 (LJN: AF8237) kreeg toegewezen, dekt absoluut niet de materiële en emotionele schade die het OM de heer Kelly heeft toegebracht. Netwerk wijdde op vrijdag 7 mei een indringende reportage aan de gevolgen van het ‘verdacht en voor de rechter gebracht’ zijn. Kelly moest verhuizen uit de streek en is uiteindelijk rechten gaan studeren, aldus de reportage. Hij wil strafrechtadvocaat worden. Ik hoop dat hij niet teleurgesteld raakt, want binnen ons strafrechtsysteem is de macht zeer ongelijk verdeeld: het OM en politie hebben vele bevoegdheden en de verdediging kan vaak niet meer doen dan ‘reageren op’. Het OM heet officieel dan wel staande magistratuur, maar een magistratelijke opstelling is te vaak afwezig . Het OM laat haar oren hangen naar de vermeende wraakgevoelens en de behoefte aan vergelding van nabestaanden, slachtoffers en de samenleving.

De positie van de verdediging in strafzaken dient versterkt te worden. Op dit punt is de afgelopen jaren al het een en ander in de wetgeving verbeterd. Zo mag de advocaat nu bij de verhoren van zijn/haar cliënt aanwezig zijn. Die verhoren worden bij verdachten van serieuze misdrijven nu standaard op video opgenomen. In de praktijk maak ik echter nog te vaak mee dat een verdachte al een eerste keer door de politie verhoord is voordat er een raadsman/vrouw of een studioverhoorkamer beschikbaar was. Dat kan echt niet. Het geval Richard Kelly maakt ook duidelijk dat het raadzaam is getuigenverklaringen op te nemen, bijvoorbeeld op audio, zodat altijd precies is na te gaan wat een getuige heeft verklaard.

‘Power tends to corrupt, and absolute power corrupts absolutely’, schreef de Britse historicus Lord Acton (1834-1902). Van hem zijn ook de volgende woorden: ‘Every thing secret degenerates, even the administration of justice; nothing is safe that does not show how it can bear discussion and publicity’. De Nederlandse magistratuur dient zich te realiseren dat het een noodzaak is veel meer aandacht te besteden aan deze thematiek. Om haar integriteit, en daarmee haar gezag en statuur in de maatschappij, te behouden.

Slot commentaar

Bij beide zaken, Mariëlle de Geus en Andrea Luten,  kwam het gevonden DNA niet overeen met het DNA van de verdachte, maar toch werden de zaken voor de rechter gebracht. Hetzelfde zagen we  bij de Puttense moordzaak en de Schiedammer parkmoord met dat verschil dat hier zelfs de rechters meegingen in de door justitie en politie bedachte theorieën .

De aanwezigheid van DNA van iemand op een plaats delict  bewijst nog niet dat die persoon de dader is, maar  dit DNA zonder meer terzijde te schuiven zonder dat men een redelijke verklaring heeft omtrent de herkomst is het andere uiterste. Die les zou men nu toch wel geleerd moeten hebben.


5 Comments

  1. robert van hoove says:

    Ik ga ervan uit dat je niets inhoudelijk weet van de zaak, gelet op je reactie. Ik heb de verklaring voor de rechter gegeven en sta achter hetgeen ik gezegd heb tegen de rechter aan wie ik destijds verantwoording moest afleggen. Misschien komt er bij de nieuwe zitting, wanneer de daadwerkelijke dader voorkomt, eindelijk eens duidelijkheid wie nu die jongen op de brommer was…..gelet op het feit dat meerdere getuigen deze jongeman hebben gezien. Verder laat ik het hierbij. Doe de groeten aan je vriend.

  2. Hajo says:

    @ Robert van Hoove

    Of hij al dan niet terecht verdachte was, gaat het mij niet om. Kortgezegd gaat het mij erom dat jij nu doet alsof je niet in Richards schuld geloofde maar wel -onwaarschijnlijke- conclusies trekt en bij je getuigenis ter terechtzitting er alles aan deed om Richard te belasten.(jij was degene die beweerde dat Richard tegenstrijdig had verklaard, wat de rechtbank ervan vond (en waarschijnlijker acht)staat in het geciteerde stuk)

  3. robert van hoove says:

    Geachte Hayo,

    Blijkbaar ben je niet eens op de hoogte van bepaalde feiten. En blijkbaar ga je van 1 tekst uit. Ik zal nimmer excuses aanbieden. Ik ben erg blij dat er een oplossing is gekomen en uiteraard dat onschuldigen nu geheel zijn vrijgepleit. Maar leer eerst het woord VERDACHTE en zoek eens op op basis van welke feiten iemand verdacht werd.

  4. Hajo says:

    @ Robert van Hoove

    “De geciteerde opmerking is niet duidelijk en kan op verschillende manieren worden uitgelegd. De rechtbank kan zich voorstellen dat Van H. uit deze opmerking heeft afgeleid dat [verdachte] op 10 mei 1993 richting Hoogeveen reed, terwijl de rechtbank zich ook kan voorstellen -eigenlijk waarschijnlijk acht- dat [verdachte] bedoelde dat hij in de richting van Hoogeveen reed, niet op 10 mei 1993, maar in 1994 toen hij meedeed aan het vrijwillig DNA-onderzoek.”

    Dit komt uit het rechtbankvonnis. Hieruit maak ik op dat ook jij een conclusie trok die erg onwaarschijnlijk was (en -zogezien- belastend voor Richard). Waarom zou je een erg onwaarschijnlijke, belastende conclusie trekken als je zelf overtuigd was van de onschuld van Richard?
    Waarom trok je dan niet de -voor de hand liggende- conclusie die de rechtbank ook trok?

    Bovendien heb ik de rechtszaak bijgewoond en jouw naam en getuigenis zijn me redelijk bijgebleven omdat jij een van de weinigen was die niets kon verklaren over hetgeen op 10 mei 1993 gezien had als een van de weinigen. Wat ik me verder herinner is dat jij alles op alles zette om de vragen maar zo te beantwoorden dat dat niet in het voordeel van Richard uitgelegd kon worden.

    Volgens mij ben je nu ook gewoon bezig je eigen gezicht te redden door nu net te doen alsof je niks van Richards schuld geloofde. Dat noem ik pas laf!!! Een echte vent biedt zijn excuses aan! En volgens mij hoor jij er daar ook 1 van te zijn!

  5. robert van hoove says:

    Jaren lang heb ik mij bezig gehouden met de moord op Andrea Luten. En nu er een verdachte is waarvan dna gekoppeld kan worden op een van de gevonden haren is geweldig. Echter, nu moet de bekentenis nog aansluiten aan hetgeen gebeurd is. Ik hoop dat voor de ouders nu een einde zal komen aan de zoektocht naar de waarheid. Ik heb diverse artikelen gelezen en wil daar kort iets op zeggen:
    Het is verbazend dat mensen die zo overtuigd waren van de schuld van R.K. nu ineens een andere richting kiezen en net doen alsof het allemaal de schuld is van andere mensen. Ik vind dat laf! Er waren genoeg aanleidingen om R.K. te verdenken en gelukkig maar heeft de rechter hem vrijgesproken. Persoonlijk heb ik nimmer het gevoel gehad dat R.K. de dader was, maar er is een moment geweest dat ik,gelet op de inhoudelijke zaken, wel van mening was dat er iets niet juist was. En wat niet juist was zullen wij nimmer weten. Mijn excuses aan de ouders van Andrea Luten, want ook ik heb hen niet verder kunnen helpen.
    Ik hoop dat de heren die hun mond nu open doen ten opzichte van de Telegraaf ook durven te zeggen: ook wij geloofden in de schuld van R.K. en hebben het fout gehad. R.K. was een verdachte, net als anderen. En wat de beweegredenen waren om hem voor het gerecht te slepen staat in de rechtbank papieren. Er waren getuigen, er waren aanleidingen om hem te verdenken en we mogen God dankbaar zijn dat hij niet werd veroordeeld. Ik had een andere verdachte en ook ik zat met die verdachte er grandioos naast. En ook ik ben blij dat daar verder geen acties tegen zijn ondernomen. Het rechtssysteem heeft gewerkt: een onschuldige werd vrijgesproken en daar gaat het om!

Leave a Reply