Skip to content
 

Gerechtelijke dwalingen slechts een incident?

Door Waarheidsvinder

Volgens de toenmalige minister van justitie Donner was de Schiedammer Parkmoord slechts een incident. Geen reden om ons zorgen over te maken, even wat procedures veranderen en klaar. Maar is dat wel zo? Naast Schiedam waren er toch ook de Puttense Moordzaak, de zaak Ina Post en de zaak Lucia de Berk?
En wat te denken van zaken zoals de Zaanse paskamermoord, de moord op Mariëlle de Geus en de moord op Andrea Luten. Zaken waarbij politie en justitie alles in het werk hebben gesteld om de in hun ogen schuldige verdachte veroordeeld te krijgen, maar de pech hadden dat de rechters in die zaken hun ogen wel open hadden.

Als je niet wilt dat een probleem wordt aangepakt, dan ontken je gewoon dat het probleem er is. Dus blijf je zeggen dat er niets mis is met de rechtspraak in Nederland, dat politie en justitie altijd voor de waarheid gaan en alleen prima personeel in dienst hebben. Dat politiemensen en officieren van justitie nooit liegen, dat zij nooit voor een verdachte ontlastende zaken opzettelijk uit een dossier weglaten. Dat het NFI nooit prutswerk levert of sporen kwijtraakt. Dat rechters altijd verstand van zaken hebben en niet soms gewoon zitten te slapen. Dat de veroordeling van onschuldigen in Nederland absoluut een incident is.

In de jaren dat wij ons bezig houden met vermeende gerechtelijke dwalingen zijn wij tot heel andere conclusies gekomen. Zelf zijn wij op dit moment betrokken bij 5 vermoedelijke gerechtelijke dwalingen. Wij denken dus helemaal niet dat het slechts om incidenten gaat, die veroorzaakt zijn door stom toeval. Wij denken dat er structureel iets mis is.

Dat wij daar niet alleen in staan, blijkt onder meer uit het feit dat advocaat Geert-Jan Knoops zich kortgeleden heeft aangesloten bij het Innocence Project. Een netwerk dat zich inzet voor gerechtigheid voor onschuldig veroordeelden.
Onderstaand artikel staat daarover vandaag in De Telegraaf.

Geen haute couture, maar gerechtigheid
Door JOLANDE VAN DER GRAAF

Ina Post, Wilco Viets en Herman du Bois, Cees Borsboom en Lucia de Berk. Zij zaten jaren achter tralies voor moorden die zij niet pleegden en zagen hun leven in rook opgaan. Na lange herzieningsprocedures oogstten de slachtoffers alsnog vrijspraak en een schadevergoeding vanwege blunders door rechters en officieren van justitie. Maar hoeveel andere onschuldigen kregen geen herziening en kwijnen weg in Nederlandse gevangenissen?
De advocaten Geert-Jan en Carry Knoops en hun team van het vermaarde, gelijknamige kantoor in Amsterdam zetten zich sinds kort bijna fulltime in voor onterecht veroordeelden. In drie potentiële gerechtelijke dwalingen – twee daarvan aan het licht gebracht door De Telegraaf – vragen zij de Hoge Raad binnenkort om heropening van de afgesloten strafzaken. Nog 23 andere mogelijke dwalingen zijn bij het kantoor in onderzoek.
Na een zware ballotage trad het kantoor Knoops Advocaten in januari als eerste op het Europese vasteland toe tot het internationale Innocence Network. Die in Amerika gevestigde organisatie zet zich wereldwijd in voor de belangen van mensen die onterecht in de cel belandden.

Revisierecht
In ons land is het gevecht om herziening van een afgesloten strafzaak een ongelijke strijd, omdat onterecht veroordeelden en hun raadslieden voor onderzoek niet kunnen putten uit overheidsgelden. Desondanks gaan Knoops en zijn collega’s de strijd aan. „Wij hoeven geen Jaguars, Armani-kostuums of haute couture. Op ons kantoor draait het niet om winst, maar om persoonlijke inzet en gerechtigheid, juist ook voor deze groep mensen. Tevens is het ons veel waard het onontgonnen terrein van revisierecht in dit land gestalte te geven.”

In Amerika is het Innocence Project een begrip. Maar in Nederland is nog lang niet doorgedrongen dat het openbaar ministerie in strafzaken niet altijd voor waarheidsvinding gaat en dat rechters soms foute beslissingen nemen.
Geert-Jan en Carry Knoops: „In ons land, eigenlijk in heel Europa, rust een taboe op het onderwerp gerechtelijke dwalingen. Dat is vooral in de politiek het geval. Men weet niet goed waar het om gaat, denkt dat het incidenten zijn die op systeemfouten berusten. Hoeveel mensen zitten nu onterecht vast? Hoe komen justitiële dwalingen tot stand? Het ontbreekt aan goed onderzoek. En er is veel te ontwikkelen in bijstand van de slachtoffers.”
Nagenoeg alle Amerikaanse staten hebben sinds 1999 een Innocence Network, dat met advocaten, wetenschappers en onderzoekers op volle kracht draait. „Het heeft zijn nut bewezen”, vervolgt het advocatenduo. „In elf jaar tijd bleken in de VS liefst 289 mensen aantoonbaar onjuist veroordeeld tot levenslang of de doodstraf. Door de inzet van het Innocence Project zijn zij uiteindelijk allen vrijgesproken.”

De Amerikanen beschikken tevens over betere wetgeving, die voortdurend wordt aangepast. Zo nam toenmalig president Bush in 2004 een wet aan waardoor dna-bewijs in strafzaken altijd bewaard blijft, zodat veroordeelden nog tegenonderzoek kunnen laten doen.
In Nederland presteert het NFI het om forensisch bewijs kwijt te raken. Deze krant stelde bovendien eerder aan de kaak dat tegenonderzoek een farce is. ’Contra-labs’ krijgen zelden de beschikking over stukken van overtuiging (bijvoorbeeld kleding of schoenen van slachtoffers) om die zelf op dna te bemonsteren. Die laboratoria moeten het doen met dna-monsters die het NFI eerder nam. Als daar een fout inzit, kunnen contra-labs onmogelijk tot andere conclusies komen.

„Er zijn ook grote rechtsculturele verschillen”, vervolgt Geert-Jan Knoops. „Amerikanen zijn zich er veel meer van bewust, dat de burger tegen de overheid beschermd moet worden. Liefst 45 procent van het enorme budget van het Innocence Project is afkomstig van private funding en donaties van burgers.”
Het Nederlandse Innocence Project van Knoops kan daar alleen van dromen. „Door de aansluiting bij het internationale netwerk werken we nu met een team van vijf man aan herzieningszaken. Bovendien kunnen we delen in de expertise van Amerikaanse collega-advocaten en forensisch experts. In Nederland is financieel niets geregeld. Er is geen potje voor onderzoek bij de Raad voor Rechtsbijstand, er is ook geen fonds voor bijvoorbeeld kostbaar forensisch onderzoek dat vaak in een herzieningsfase nodig is. Veroordeelden moeten alles zelf betalen en kunnen dat meestal niet. De staat heeft echter de morele verplichting dit te regelen zoals in andere landen. Het wordt tijd dat het Nederlandse strafrecht ook op dit gebied volwassen wordt.”

Het Nederlandse Innocence Project kreeg honderd aanmeldingen van potentiële dwalingen. De aanmeldingen kwamen van veroordeelden, hun advocaten, maar ook van reclasseringswerkers, oud-rechercheurs en van het Telegraaf Cold Case Team.

Selectie
Knoops: „Het is ondoenlijk alle zaken te onderzoeken. Na een strenge selectie door ons advocatenteam en forensisch wetenschappelijke onderzoekers hebben we 25 dossiers in onderzoek genomen. In alle gevallen afgesloten strafzaken in ernstige delicten waarbij de veroordeelden straffen van enkele jaren tot 25 jaar kregen.”
Elke zaak vergt een intensief traject. „Ons team heeft gemiddeld één tot twee jaar nodig om zo’n zaak goed te onderzoeken en tot een kansrijk herzieningsverzoek te komen. Nog afgezien van het werven van fondsen voor onderzoek naar mogelijke nieuwe feiten, is elke zaak een tijdverslindende juridische operatie.”
En dan zijn er talloze blokkades waar de advocaten tegenaan lopen. „Hoe krijg je toegang tot het oude strafdossier? En hoe toestemming om alsnog dna-onderzoek te laten doen in een afgesloten strafzaak? Het zijn vragen waar het Nederlandse juridische systeem geen pasklare antwoorden op heeft. Men denkt dat we na de Puttense moordzaak en de Schiedammer parkmoord op de goede weg zijn. Helaas leert de praktijk ons anders.”

3 Comments

  1. Cor K. says:

    Een oorzaak waardoor onterechte veroordelingen ontstaan is gelegen in het feit dat de Nederlandse rechter in bepaalde voorkomende rechtszaken beslist niet geïnteresseerd is in de bewijsvoering en de waarheid maar toch meent dat hij gerechtigd en genoodzaakt is naar een veroordeling toe te werken. Gaat zo een zaak bijvoorbeeld om het door een verhuurder uit zijn woning willen laten zetten van een huurder, dan is het haast wel zeker dat de (kanton)rechter bijna altijd bij voorbaat de kant van de verhuurder zal kiezen en van meet af aan vastbesloten zal zijn een ongunstig eindoordeel (veroordeling) te vellen, zelfs al valt de huurder niets te verwijten en komt die huurder met aardig bewijs in zijn voordeel aandraven. Ook kan het de rechter in zo een geval geen bal schelen als de verhuurder niet eens met fatsoenlijk bewijs aankomt. De huurder kan tegen die bevooroordeelde, partijdige rechterlijke praktijk echter wél succes boeken als hij zijn zaak persoonlijk, zelfstandig behartigt, tot en met de comparitie-zitting. De huurder moet er dan voor zorgen dat hij tijdens de comparitie een audio-opname maakt van de gehele zitting. Dat de Nederlandse rechter tijdens de comparitie glashard zal zitten te liegen en bedriegen maakt niets uit. Als het vonnis van de rechter uit is gekomen, kun je er vervolgens zo de leugens en bedrog van de rechter uithalen. Je maakt van de audio-opname een weergave op papier en mede met de audio-opname en de papieren uitwerking ervan, ga je (met een verplichte advocaat) in hoger beroep. Reken dan maar dat je een gunstig arrest krijgt. Want het gerechtshof is tot haast alles bereid om het aantoonbare liegen en bedriegen van de kantonrechter (aantoonbaar met de audio-opname en het vonnis van de kantonrechter) uit de openbaarheid en publiciteit te houden. De hierboven beschreven methode om liegen en bedriegen door de Nederlandse rechter te constateren (‘rechterlijke dwalingen’, eufemistisch genoemd), te bewijzen en aan het daglicht te brengen werkt echt, in de praktijk. Ik heb er tenminste succes mee geboekt.

  2. juzo says:

    Wat mij interesseert is eigenlijk, dat de burgerij het gaat overnemen. Nu politie en justitie aan de lopende band allerlei soorten steken laten vallen, schromelijk en onhoudbaar tekortschieten,

    worden burgerteampjes gevormd.

    Die zullen aan de hand van (geheime) eigen richting, het onmogelijk maken van iemands leven in de burgermaatschappij, de rechtsmacht en -bedeling overnemen.

    Het is allemaal voorlopig nog op heel kleine schaal, maar de grootste machtigste eik aan de rand van de rijksweg wordt omgelegd door het kleinste torretje, en zo staan we dan thans voor het allerwegen tastbaar werkelijk in oprichting zijnde korps van de burgerrechercheurs.

    Wat en wie dat zijn, dat blijft in het midden. Daar weten alleen de plaatselijk woonachtigen wat van. Net zoals bij de toezichthouders in de supermarkt. De beveiligers en verkeersregelaars bij wielerwedstrijden.

    Hoe de burgerrechercheurs werken, dat is en blijft voor altijd in de mist. Daar gaan we dan: het startschot heeft geklonken.

    121 Teletekst ma 14 mei
    ***************************************
    Kort nieuws binnenland

    ***************************************
    `

    ` In Laren is een man van 31 opgepakt
    die mogelijk betrokken is bij een reeks
    branden in huizen met rieten daken in
    de regio.Hij zou ook achter een brand
    in een houtzagerij zitten waarbij de
    collectie van de bibliotheek ernaast
    werd verwoest.Bij het onderzoek hielpen
    speciaal opgeleide burgerrechercheurs.
    ***************************************

  3. juzo says:

    Bijzonder waardevol en interessant materiaal. Het zal misschien, mogelijk een heel klein beetje van deze algemee ellende verlichten en laten verdwijnen. Als rechtbankverslaggever van ‘n kleine krant en ‘n klein arrondissement had ik in de 40 jaar dat ik het vak beoefende de gewoonte zelf in vastbijtend en uiterst zorgvuldig onderzoek aan te gaan achter verschijnselen van onjuiste en ontereschte juristerij. Ik schreef er dan ook over maar we hadden maar een kleine krant. Een klain arrondissement waarin onterecht onjuist en onrechtvaardig zaken werden gedaan. Er rest dan niets anders dan de zaak maar te laten zitten, op te geven en te laten lopen en dat heb ik dan ook maar gedaan. Met mij, de collega’s van de andere krant. Wij konden er toch niet tegenop. Het zal op veel plaatsen in de provincies van het land wqel zo zijn gegaan, want ik heb ook in meer provincies op deze manier moeten werken. Daarom zeg ik altijd: laat alles maar lopen en doe er maar niets aan, want het helpt toch niet.

    Jules Zollner.
    Oud-politie- en rechtbankverslaggevr.

Leave a Reply