Skip to content
 

Yolande Magy, een Belgische dwaling

Door Waarheidsvinder

Kort geleden schreven we nog dat men in België geen gerechtelijke dwalingen kende. Daar lijkt nu eindelijk verandering in te zijn gekomen. Yolande Magy zit al 7 jaar vast voor medeplichtigheid aan moord zonder dat er enig bewijs was voor haar betrokkenheid. Nadat eerst het Europees Hof de vloer had aangeveegd met haar veroordeling deed het Hof van Cassatie in België dat kortgeleden ook. Volgens er Hof had Yolande Magy destijds geen eerlijk proces gehad. Yolande moet worden vrijgelaten en de zaak moet nu helemaal over. Justitie in België probeert, net zoals we dat vaak in Nederland zien, de vrijlating van Yolande nog wat te traineren maar ze zullen er echt aan moeten geloven.

Daarnaast gaan er in België serieuze stemmen op om de stoppen met de jury-rechtspraak. Uiteindelijk krijgt men ook daar door dat het oordeel van leken niet het lot van een medemens mag bepalen zeker niet omdat er vaak niet wordt geoordeeld op basis van feiten maar op basis van gevoelens.

Een niet onbelangrijke rol in deze zaak lijkt te zijn gespeeld door journalist Douglas de Coninck van het Belgische dagblad De Morgen. Kort geleden schreef hij nog een groot artikel over de zaak. Dat artikel kunt u hier lezen. Yolande was toen nog in afwachting van het oordeel van het Hof van Cassatie.

Het artikel uit De Morgen

Ik zit hier nu zeven jaar. Onschuldig.

Yolande Magy (66) weet dinsdag of er een nieuw proces komt. Sinds 2008 zit ze in de cel voor medeplichtigheid aan moord en moordpoging. In ruil voor een bekentenis had ze zo weer op vrije voeten kunnen zijn. ‘Ik val nog liever dood.’

“Als ik u niet kan krijgen”, zei hij, “dan niemand niet.”

De woorden werden haar toegefluisterd door de man naast haar op de houten beklaagdenbank van het Antwerpse assisenhof waar ze tien dagen lang zij aan zij hadden gezeten. Het was vrijdag 17 oktober 2008 en voorzitter Dirk Thys had zonet de strafmaat uitgesproken. Hij, Willy Van Gorp, kreeg 25 jaar gevangenisstraf voor de moord op zijn echtgenote Gilberte Timmermans. Zij, Yolande Magy, kreeg 23 jaar voor medeplichtigheid en moordpoging.

”Hij zit allang weer thuis en ik zit hier”, zegt Yolande Magy (66), nadat ze tegenover ons heeft plaatsgenomen aan het bezoekerstafeltje in de gevangenis van Brugge. De gemiddelde leeftijd van de gedetineerden rondom ons ligt onder de vijfentwintig en oranje is hier niet het nieuwe zwart. De meisjes dragen allemaal een witte schort, wat hen een beetje het uitzicht geeft van verpleegsters uit de Eerste Wereldoorlog, een indruk die wordt versterkt door één meisje dat vanuit haar cel haar baby heeft meegebracht. “Zeg eens dag papa.”

Yolande Magy is klein van gestalte, draagt zorg voor haar kapsel en vingernagels, en zegt dat elk ontwaken nog altijd een overlevingsstrijd is – een even haperend besef dat dit echt is. “In die beklaagdenbank, toen hij me die woorden toefluisterde, begreep ik pas wat me was overkomen. Dit was altijd zo gepland, van de allereerste dag.”

‘Willy? Welke Willy?’

Tijdens het assisenproces, waar ze in sommige kranten werden gepresenteerd als “duivels koppel”, waren Willy en Yolande het over alles oneens, te beginnen met de eerste kus. Ondervraagd door de rechter, wist Willy die te situeren in het jaar 1964, op de boerentram op de Bredabaan tussen Ekeren-Donk en Merksem.

Ze waren nog tieners. Hij was het lokale voetbaltalent, zij het meisje van de grote stad, uit Brussel, dochter van een naar het Fort van Brasschaat overgeplaatste militair. Ze droeg naar de normen van deze landbouwregio opvallende jurkjes en sprak met een rollende ‘r’. Yolande ging naar de kappersschool, Willy naar de vakschool. Hij vertelde de dames en heren van de jury dat hij geregeld met opzet zijn tram miste. “Om bij haar te kunnen zijn.”

Wat een prachtig verhaal, vond iedereen.

Yolande Magy: “Wij zaten met groepjes jongelui op de tram, in de laatste wagon. Jongens en meisjes. En wij deden onnozel. Ik had altijd zo’n houten hoofd bij me, waarop ik als kapster mijn oefeningen moest doen. Ik gooide dan wel eens dat hoofd omhoog in de tram. Hij, Willy, hoorde bij een groepje jongens. Ik zie hem nog zitten, wat teruggetrokken, schuchter. We hebben nooit gekust; hij durfde me amper aankijken. Hij zat naar me te staren en als ik terugkeek, draaide hij zijn hoofd snel weg.”

Hun levens groeiden later uit elkaar, met gelijklopende wendingen: een slecht huwelijk, kinderen, een nieuw slecht huwelijk. Willy gaat samenwonen met zijn tweede vrouw Gilberte Timmermans in Brecht. Ze hebben zijn moeder, 90 jaar, in huis gehaald en Willy vindt zijn leven maar niks.

Het is op een avond in 2004 dat hij, al halfweg de vijftig, blijft hangen bij Spoorloos op VT4. Researchers van het programma herenigen dochters na 20 jaar met hun vader, brengen moeders na 30 jaar tot bij de zoon die ze ooit hebben gebaard, desnoods ergens in een dorp in de zool van Italië. Er is een website en daar kun je de makers contacteren als je zelf ook naar iemand op zoek bent.

Yolande Magy: “Mijn moeder belde me. Ze zei dat ze was gebeld door Spoorloos. Toen ik zijn eerste sms kreeg, had ik geen flauw idee wie hij wezen mocht. Willy? Welke Willy?”

Het was donderdag 6 januari 2005 toen hij voor haar deur stond, in Kortrijk. Met een boeket van negenendertig rode rozen en één witte. Yolande Magy: “Een rode roos voor elk jaar dat we elkaar niet hadden gezien. Een witte voor het nieuwe jaar 2005. Ons jaar. Dan voel je je wel even omvergeblazen.”

Paddenstoelenjacht

De relatie zal na acht maanden stranden. Zij zet hem aan de deur, omdat ze in hem een loser is gaan zien, die de hele dag door geen klap uitvoert. Omdat hij er na al die maanden nog steeds niet is toe gekomen om een keuze te maken. Hij woont nog steeds bij zijn Gilberte, zit aldoor te jammeren over zijn lot en zijn triestige leven.

Op zaterdag 19 november 2005 vermoordt hij Gilberte. Willy kruimelt eerst vier geplette tabletten Acedicon in haar avondsoep; als zij daar alleen maar misselijk van wordt en op bed gaat liggen, ploft hij zich met zijn volle gewicht op haar. “Ik duwde met mijn linkerhand tegen haar neus en mond, en duwde met mijn rechterhand haar hoofd in het kussen”, aldus zijn bekentenis. “Ik liet niet los.”

Yolande Magy herinnert zich dat hij haar belde. Dat er iets was gebeurd en dat ze moest komen.

”Ik moest naar mijn werk, ik deed de nacht bij Viva Xpress op Brucargo in Zaventem. Dus ik reed even langs bij hem. Voor mij was Willy een afgelopen verhaal, ik wou ‘m niet zien. Ik kom daar aan, zie hem staan voor de woning en krijg een naar gevoel. Ik ben doorgereden. Ik had al langer het gevoel dat hij zijn Gilberte iets zou aandoen. Ik had naar binnen kunnen gaan, zien wat hij had gedaan en de politie bellen. Achteraf praten is makkelijk.”

In zijn eerste verklaringen aan de politie zegt Willy dat hij alleen handelde. Dat hij nu al spijt heeft van wat hij heeft gedaan.

De politie begint daar anders over te denken als er, verborgen in een kast, een envelop wordt aangetroffen met een paar brieven van Gilberte – een noodkreet vanuit het koelvak van het mortuarium: ‘Voor wie deze brieven vindt, hier is de waarheid.’ Ze wist het heus wel, van die Yolande Magy. Voor de speurders is het duidelijk: er is een andere vrouw in het spel.

In een volgende verklaring komt Willy Van Gorp op zijn eerste versie terug. Hij zegt dat Yolande hem heeft geïnstrueerd, dat ze haar dood als een voorwaarde had gesteld om haar terug te winnen.

Hij zegt dat zij hem de Acedicon heeft bezorgd en instructies omtrent de soep. Hij zegt dat ze in de maand oktober samen paddenstoelen zijn gaan plukken in de bossen rondom Schoten-Deuzeld. “Gele met zwarte spikkels.”

Dat was het initiële plan: haar vergiftigen met mengsels van de vliegenzwam en de gele aardappelbovist.

Dubbeltje op z’n kant

In de hoofden van veel politiemensen speelt een oude levenswijsheid: Confessio est regina probationum. De bekentenis als koningin der bewijsstukken. De verdachte die bekent, is volgens een oude christelijke traditie begonnen aan de fase van gewetenszuivering. Spreekt vrijuit. De waarheid.

Yolande Magy: “Ik ben samen met mijn dochter gearresteerd, want eerst zagen ze ook haar als verdachte. Zij is alleenstaand, heeft twee kinderen. Wij zaten bij de politie en zij bleef maar jammeren dat de kinderen alleen thuis waren, dat ze naar huis moest. De volgende ochtend heeft ze een verklaring ondertekend waarin ze zei dat ik haar had verteld over de boswandelingen en de paddenstoelen. Meteen mocht ze naar haar kinderen terug. Ze heeft haar verklaring later ingetrokken, aanvoerend dat ze dat A4’tje alleen heeft ondertekend omdat ze anders niet naar huis mocht.”

De politie ontdekt in de kleine dorpsbibliotheek de inschrijving op naam van Willy Van Gorp, 21 oktober 2005. Hij heeft die dag een dvd geleend over giftige spinnen en later ook enkele boeken. Over hoe eetbare paddenstoelen te onderscheiden van giftige, en één getiteld Vrijwillige euthanasie in de praktijk. Daarover ondervraagd, zegt Willy dat het allemaal haar plan was. Dat ze samen naar de bib waren geweest, alles samen hadden gepland.

Yolande Magy: “Ik ben nooit in die bib geweest. Men heeft het voltallige personeel laten kijken naar foto’s van ons. Hem herkenden ze direct, mij niet. Men heeft biologen aan het werk gezet. Geen van die paddenstoelen groeit in dat bos. In die eerste maanden waren we allebei opgesloten, moesten we om de zoveel tijd samen voor de raadkamer verschijnen. Hij stuurde er altijd op aan dat we in de boevenwagen samen zouden worden geboeid: ‘Dan kan ik goed voor u zorgen.’ Hier begreep ik het. Dit was het, controledrang. Hij wou mij voor zich alleen.”

Na 167 dagen voorarrest in de Begijnenstraat in Antwerpen wordt ze in april 2006 zonder voorwaarden vrijgelaten door de Kamer van Inbeschuldigingstelling (KI). Ze wordt even later weer opgepakt, en weer vrijgelaten. De bewijslast is een dubbeltje op z’n kant.

Stom, die sms

Het assisenproces start op 3 oktober 2008 in het oude justitiepaleis van Antwerpen. Willy heeft al die tijd in de gevangenis gezeten; zij beleeft het in vrijheid. Ze ziet er opgeblazen uit, haar haardos is fel uitgedund. Er is kanker bij haar vastgesteld. Chemo en bestralingen hebben een wrak van haar gemaakt. Ze heeft al het geld dat haar rest, toevertrouwd aan advocaat Jan De Man, een assisenpleiter met 69 zaken op de teller.

Yolande Magy: “Het werd mijn proces, niet het zijne. Tegen hem diende niks te worden bewezen, tegen mij alles. Het is uitgedraaid op een karaktermoord. Ik, de slechte vrouw. Hij, de door zijn dromen ten onder gegane romanticus. Er kwamen mensen getuigen die zich niks herinnerden van wat ze aan de politie hadden verklaard. Er werden verklaringen voorgelezen van collega’s van mij, die zouden hebben beweerd dat ik op het werk verkondigde dat ‘mijn zoetje’ mij zó graag zag dat hij speciaal voor mij zijn echtgenote om het leven zou brengen.”

Ze kijkt om zich heen.

”Zie ik er zo stom uit? Stel, ik ben iemand die zijn vent ertoe wil brengen zijn vrouw te doden. Denkt u nu echt dat ik daarover ga spreken op mijn werk?”

Op het proces komen enkele van haar sms’jes boven water. Eentje dateert van kort na de breuk en ze beschuldigt hem ervan dat hij haar zwanger heeft gemaakt. De openbaar aanklager krijgt de lachers op de hand met de mededeling dat Yolande, 59 en allang in de menopauze, de arme Willy ook nog eens zo ver dreef om hem dit te doen geloven.

Yolande Magy: “Ik had een bloeding, had vreselijk veel pijn. Het was stom, die sms. Het zijn van die dingen die je doet als je je rottig voelt, emotioneel. Ik weet niet wat voor de jury de doorslag heeft gegeven. Ik voelde mij opnieuw het meisje van op de boerentram, het meisje van ‘t stad, omringd door allemaal mensen die mij als een indringster zagen, de femme fatale.

”Het maakte niet uit wat ik op mijn proces zei. Ik kon net zo goed tegen de muren praten. Het proces is een paar dagen stilgelegd nadat de aanklager tussen de in beslag genomen spullen de doos Acedicon opmerkte zoals de politie die had aangetroffen in mijn apothekerskastje. Ongeopend. Willy had dezelfde pillen besteld. Hij had ook daar vooraf over nagedacht. Maar in zijn doos ontbraken vier tabletten.

”Achteraf hebben we vernomen dat een van de juryleden de postbode was uit Brecht, een van Willy’s beste vrienden.”

Niet naar begrafenis van vader

Een fatik – een gedetineerde met een ondersteunende functie (betaalde arbeid) voor het gevangenispersoneel – hangt een sinterklaastekening aan het kurken prikbord. Alles voor de goede sfeer hier, in de bezoekersruimte van de vrouwengevangenis. De meeste meisjes hebben zich uitvoerig opgedirkt en beginnen bij het signaal dat aangeeft dat het bezoek ten einde loopt de man aan de overkant van het tafeltje passioneel te tongzoenen. Een beetje gênant wel.

Yolande Magy: “Ze zien mij hier als de bomma van de gevangenis, maar ik wil dat niet zijn. Dat is nu, alles bij elkaar, zeven jaar dat ik hier zit. Er zijn intussen acht mensen uit mijn omgeving gestorven onder wie mijn vader. Ik mocht niet naar zijn begrafenis, tenzij met de handboeien om, maar dat heb ik geweigerd.

”Soms denk ik: waarom moest het mij overkomen, bijna een halve eeuw lang de obsessie zijn van een maniak. Vindt u dat gezond? Geloofwaardig? Dat iemand op zijn vijftigste nog zo loopt te fantaseren over iemand uit zijn middelbare school?

”Intussen weet ik hoe je in België kunt doden zonder een spoor achter te laten, hoor. Hier in de gevangenis leer je elke dag bij. (lacht) Ik probeer het hoofd boven water te houden en de hele dag bezig te zijn, want alleen in je cel zitten is het meest ellendige. Ik werk in het atelier, ik plooi handdoeken, ik vul hygiënische zakjes met spulletjes voor ziekenhuizen.”

Het is hier, aan dit tafeltje, dat haar een dik jaar geleden werd verteld dat Willy wegens voorbeeldig gedrag was vrijgelaten en teruggekeerd naar Brecht, waar hem een feestcomité wachtte.

”Hij is vrij en ik zit hier”, zegt ze. “Het is overleven, maar ik kan dat. Ik heb kanker overwonnen, ik ga ook dit overwinnen.”

Vernietiging van het verdict

Justitieminister Koen Geens (CD&V) wil af van de assisenrechtspraak – met een volksjury die hoofdzakelijk op buikgevoel oordeelt, eerder dan dat wetenschap en forensische expertise bepalen of je schuldig bent of niet. Zijn plannen krijgen alom de wind van voren, maar het zijn cases als die van Yolande Magy die België weinig andere keuze lijken te laten.

Nadat ze de erfenis van haar vader aansprak en de Gentse advocaat Joris Van Cauter inhuurde, bekwam Yolande Magy op 24 februari van dit jaar de vernietiging van haar verdict door het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg. In een persbericht somt het Hof kort en bondig de redenen op waarom Yolande Magy ten onrechte is veroordeeld: “Artikel 6 paragraaf 1 van de universele verklaring van de rechten van de mens, het recht op een eerlijk proces.”

Yolande Maggy is sindsdien officieel slachtoffer van een gerechtelijke dwaling, maar anders dan alle ons omringende landen kent België geen procedures om dwalingen te corrigeren, dus blijft ze in de gevangenis zitten. Het Hof vernietigt gerechtelijke verdicten en een vluchtige check laat zien wat voor landen het meest achterlopen op de beschaving: Turkije, Bulgarije, Moldavië, België.

Naast de veroordeling van Yolande Magy werden eerder dit jaar nog drie andere assisenverdicten vernietigd omdat ze waren uitgesproken zonder motivering. “In de meeste zaken gaat er zoveel jaar overheen voor het Europees Hof uitspraak doet dat het er voor de betrokkene niet echt meer toe doet”, zegt Joris Van Cauter. “De veroordeelde is allang weer vrij en de vrijspraak is louter symbolisch. Bij mevrouw Magy ligt dat anders, en dat maakt de zaak erg bijzonder.”

Er is Yolande al eens voorgesteld om iets te regelen via de psycho-sociale dienst van de gevangenis. Ze moet daar een paar documenten ondertekenen, blijk geven van “schuldinzicht”, finaal dus toch een bekentenis afleggen, en de poort van de gevangenis zwaait zo voor haar open.

Ze grijnst.

”Ik val nog liever dood. Ik heb niemand vermoord, ik heb niemand aangezet tot moord. Ik ben veroordeeld voor iets wat ik niét heb gedaan en eis wat mij toekomt. Een nieuw proces. Dat is wat er gaat gebeuren, hoe lang ze mij hier ook nog denken vast te houden.”

Dinsdag moet het Hof van Cassatie oordelen of er een nieuw proces komt. Het Hof lijkt weinig keuze te hebben en als het wordt wat het lijkt te gaan worden, mag ze misschien in de loop van volgende week naar huis. Joris Van Cauter geeft ons mee dat hij in afwachting van het arrest “liever niets gepubliceerd wil zien over deze zaak”.

Yolande zelf ziet dat anders. “Zeven jaar, da’s lang, mijnheer. De mensen mogen het stilaan weten.”

Aanvulling 4 december 2015

Justitie in België heeft zijn verzet toch moeten opgeven. Yolande May is vanavond vrijgelaten uit de gevangenis in Brugge.

 

Leave a Reply